نمودار های کنترلی هزینه

مديريت ارزش کسب شده  در پروژه ها امکان سنجش دقيق ميزان پيشرفت پروژه را نسبت به منابع مصرف شده  و انحرافات آن را در 2 شاخص هزینه و زمان مورد بررسی قرار می دهد  . اتخاذ تصميمات بهبود در ادامه روند پروژه از موضوعات اصلی شاخص های کنترلی ارزش کسب شده در پروژه ها است به عبارتی ارزش کسب تکنيک اندازه گيري دقيق ميزان پيشرفت پروژه را با نسبت به منابع مصرف شده پروژه را ميسر مي سازد.

نمودار S  یا S-Curve و اهمیت آن در برنامه ریزی و کنترل پروژه

قبل از ورود به مبحث ارزش کسب شده لازم است در مورد نمودار مهم S توضیح مختصری دهیم . از این نمودار جهت ترسیم میزان تجمعی پیشرفت زمانی و یا ریالی در پروژه ها استفاد همی نماییم. این نمودار در یک نگاه مقایسه وضعیت برنامه ای را با وضعیت واقعی است را برای ذینفعان پروژه نمایان می سازد. نمودار S یک نمودار مصرف منابع پروژه در طول زمان است.

 مولفهه ای اصلی مدیریت ارزش کسب شده

در ابتدای توضیح لازم است بدانیم اطلاعات موجود برنامه ریزی و واقعی  ما در پروژه شامل :

·                هزینه برآورد شده پروژه

·                هزینه واقعی تا کنون پروژه

·                درصد پیشرفت برنامه ای

·                درصد پیشرفت واقعی

قرار است ما با استفاده از روش های مدیریت ارزش کسب شده  به تحلیل این اطلاعات  بپردازیم .

مدیریت ارزش کسب شده دارای سه سرفصل می باشد که  که اصول  اندازه گیری عملکرد پروژه را تشکیل میدهند. این سه اصل عبارتند از:

• ارزش برنامه ای

مجموع بودجه های بسته های کاری ( سازه ، سفتکاری ، تاسیسات و ...) زمانبندی شده میباشد که در مدت زمان تعیین شده میبایست تبودجه آن تامین و عملیات اجرایی تکمیل گردند.

    ارزش برنامه‏اي (PV) بودجه پیش بینی شده براي کار زمان‏بندي شده می باشد و میزان آن بخشي از هزينه‏ي برآوردي برنامه‏ريزي شده‏ مصوب است که در طول يک دوره‏ي معين از فعاليت خرج مي‏شود . در واقع همان  برنامه ریزی بودجه‏ تخصيصي در هر دوره‏ي زماني از مدت زمان فعاليت‏ها مي‏باشد که در شروع پروژه برآورد مي‏گردد.

PV=Plan% Complete * BAC

BCWS(Budgeted cost for work schedule)

 :BAC بودجه مجاز پروژه ) Budget at completion(

بودجه‌ای که پروژه مجاز به هزینه آن می باشد ..

• هزینه واقعی

هزینه واقعی کار انجام شده یک فعالیت که در تاریخی مشخص پس از شروع پروژه محاسبه می شود. هرگاه صحبت از AC به میان می‌آید، مجموع AC تمام اجزای ساختار شکست کار در تاریخی مشخص، پس از شروع پروژه  مدنظر خواهد بود.

نام دیگر این شاخص ACWP(Actual cost for work perform) می‌باشد.

• ارزش کسب شده

ارزش کسب شده نشان دهنده پیشرفت کار در یک نقطه مشخص زمان است و به عنوان نتیجه تکمیل فعالیتها حاصل میشود. بهعبارت دیگر تکمیل هر فعالیت منجر به ایجاد ارزش کسب شده در پروژه میگردد.

یکی از مهمترین شاخص های کنترلی پروژه EV  و یا ارزش کسب شده می باشد .

ارزش کار انجام شده یک فعالیت یا یکی از اجزای ساختار شکست کار که در تاریخی مشخص پس از شروع پروژه، بر مبنای قیمت های واحد و مفروضات بودجه ای اولیه مبنای محاسبات PV محاسبه می شود. هرگاه صحبت از EV به میان می آید، مجموع EV تمام اجزای ساختار شکست کار در تاریخی مشخص پس از شروع پروژه  مدنظر خواهد بود. نام دیگر این شاخص(BCWP(Budgeted cost for work performed) می‌باشد. یعنی ارزش ریالی کسب شده برای کار انجام شده.

EV=Actual% complete *BAC

انحراف از زمان‌بندی Schedule variance یا SV:

میزان انحراف از برنامه زمان‌بندی تا این لحظه بر مبنای بودجه. لذا جهت تبیین بیشتر و درک بهتر SV در نظر بگیرید که فرمول محاسبه آن  EV-PV است و اختلاف EV با PV با توجه به فرمول هر یک از آن ها تنها در درصد پیشرفت فیزیکی واقعی با برنامه‌ای فعالیت می‌باشد

SV =EV-PV

تاخیر در  برنامه زمانبندی پروژه  بر اساس شاخص (SV)، لزوماً نشان دهنده تاخیر در اتمام پروژه نیست. تاخیر در اتمام پروژه را می  بایست با بررسی سایر شاخص ها و تحلیل مسیر بحرانی زمانبندی مشخص نمود.

انحراف از هزینه Cost variance

میزان ریالی (یا بر مبنای واحد پولی دیگر) انحراف هزینه پیش‌بینی شده برای میزان کار  انجام شده تا این لحظه با هزینه واقعی صرف شده برای کار انجام شده می‌باشد.

فرمول محاسبه: CV=EV-AC

شاخص عملکرد هزینه‌ای Cost Performance Variance یا CPI

این شاخص برای نشان دادن نسبت هزینه برنامه ریزی شده برای کار انجام شده به هزینه مصرف شده بکار می رود که بعنوان ضریب عملکرد سیستم نیز شناخته میشود.

CPI=EV/AC

 شاخص کارآیی هزينه پروژه هر چه از 1 پایین تر یاشد نشانگر بالاتر بودن هزينه پروژه از برآورد هاي اوليه است. روند نمودار نیز نشان دهنده میزان تلاش پروژه در جهت جبران هزينه هاي صرف شده اضافي می باشد.

شاخص عملکرد SPI یا Schedule Performance Index

این شاخص برای نشان دادن نسبت کار انجام شده به کار برنامه ریزی شده تا یک تاریخ معین که برای تخمین زمان پایان پروژه به کار می رود

SPI=EV/PV

شاخص كارايي زمانی پروژه هر چه از 1 پایین تر یاشد نشانگر عقب افتادگی بیشتر پروژه از زمانبندی اولیه است. روند نمودار نیز نشان دهنده میزان تلاش پروژه در جهت جبران عقب افتادگی های زمانی می باشد.

تحلیل وضعیت پروژه

با استفاده از محاسبه شاخص های کلیدی بالا و با توجه به جدول زیر می توان وضعیت پروژه را در شرایط کنونی تحلیل نمود  و در این خصوص اقدامات اصلاحی مورد نیاز را اتخاذ نمود .

در پایان می توان مطابق جدول عنوان شده در مطالب گذشته ، وضعیت عملکردی و ارزش کسب شده پروژه را مطابق جدول زیر برسی و تحلیل نمود .

در پایان نباید شاخص های  بودجه ای و زمانی پروژه را از یکدیگر مستقل در نظر گرفت و تاثیر هر یک بر دیگری را مورد توجه قرار نداد. زیرا   این شاخص با هم می توانند عملکرد و اثر بخشی منابع مصرفی در پروژه را مورد تحلیل قرار دهند.